Clorella: Yvypóra Rete Ñangareko Ecológico
Clorella, ojekuaáva "Pulmón Yvy rehegua", ha'e peteĩ alga hovy peteĩ-célula oĩva oparupiete ha oĩva género Chlorella-pe, Fílum Chlorophyta-pe. Ko alga y potĩ rehegua esférica, peteĩ célula-célula, oguerekóva 3 ha 8 micras añónte ipukukue, ha'e peteĩva umi tekove ypykue Yvýpe. Aguyje fotosíntesis eficiente rupive, Chlorella ikatu okakuaa ha oñemuña peteĩ proceso autotrófico fotosintético rupive ha ojeipysoiterei.
Ojapo mil millones ary, peteĩha oxígeno-oproducíva tekove osẽ Yvýpe: alga verde. Ko tekove peteĩ-célula, ojekuaáva "Pulmón Yvy rehegua", ome'ẽ haimete 90% Yvy oxígeno, ka'avokuéra oipytyvõ 10% hembýva. Umi alga verde osẽvo ndahaʼéi omongakuaánteva hetaiterei tekove ko Yvýpe, síno avei oservi hiʼupyrãramo heta organismo-pe g̃uarã, umi ballena gigante guive umi insecto michĩva yvypegua peve. Ohasávo peteĩ proceso evolutivo ipukúva oikove haguã umi ikatupyryvéva, umi alga verde osegi oñakãrapu'ã Yvýpe, oiko chugui peteĩva umi organismo itujavéva Yvýpe.
Chlorella vulgaris oike clase Chlorophyceae, familia Chlorellaceae-pe, ha ha'e peteĩ alga peteĩ-célula rehegua. Oĩ jepi peteĩnte, ha katu sapy'ánte ojapo agregado multicelular. Ko'ã célula oguereko iforma esférica térã elipsoidal, oguereko peteĩ cloroplasto peritricoso, copa-forma térã chapa-forma. Clorella oñemuña asexualmente, peteĩteĩ célula ojapo mokõi, irundy, ocho térã dieciséis espora túva. Ko'ã espora okakuaa vove, célula sy oñembyai, omosãsõvo umi espora ha omoheñói tapicha pyahu.
Chlorella vulgaris ojejuhu opaite yvy ape ári, tenonderãite y michĩ ha ijyvyku'ívape, jepémo oĩ avei especie marina ojejuhúva. Naturalmente, ikatu ojejuhu Clorella sa’i, ha katu ikatu oñeñotỹ hetaiterei. Ko’ã alga oguereko heta proteína, ikyra, carbohidrato ha vitamina, upévare oje’u ha ideprovécho cebo ramo.
Ko'ágã, ojekuaáva rupi umi especie Clorella rehegua, ha katu oikehápe opaichagua variante, ikatu ohupyty cientos. Y potĩ ha'e hekoha tenondegua. Clorella ndaha éi ndahasýiva oñeñotỹ ha katu ikatu avei okakuaa ha oñembohetave ojeporúvo fuente de carbono orgánico condición fotoautotrófica térã heterotrófica-pe. Oje'e okakuaa pya'e ha oñemuña ha'eha peteĩha ka'avo térã mymba ko Yvýpe ikatúva oñecuadruple tuicha 20 aravo'i ryepýpe, upévare ovaleterei opaichagua aplicación-pe g̃uarã. Umi especie ojehechavéva che retãme ha’e Chlorella pyrenoidosa, Chlorella ellipsoidea ha Chlorella vulgaris. Clorella pyrenoidosa oguereko pe valor nutricional ijyvatevéva oguerekógui heta proteína.
Ary 1890-pe, microbiólogo holandés Dr. M. W. Beyenick, peteĩha investigador alga verde rehegua, omoĩ pyenda investigación Chlorella rehegua. Upe rire, ary 1948-pe, Tetã peteĩ reko Amérikagua oñepyrũkuri Clorella ñemitỹ okaháre, ha ary 1964-pe, Taiwan Green Algae Industries-gui oiko peteĩha Clorella apoha tuicha-escala ko yvy ape ári.
Clorella oñeñotỹ jepi y potĩme. Ko'ã alga peteî-célula ha'e forma esférica, ohupyty chupekuéra apodo cariñoso "clorela". Ha'ekuéra michĩeterei, umi célula omedi 2-8 micras rupi, ojoguaite ituichakuépe yvypóra glóbulo rojo-pe, oikotevẽ microscopio 600x ojehecha porã hag̃ua. Clorella ojekuaa hovy hũ oguerekógui heta clorofila ha ambue pigmento. Ijestructura celular ha'e peteĩchagua, oguereko cromatóforo peritricoso, copa-forma térã chapa-icha.
